Ieper/Ypres, Hoog(h)e Sieken, 1370.11.04
Dit sijn de statuuten vanden huus vander Ziecker Lieden.
Ne gheen zieck en moet gaen buuten sijnen paele up sine van XIIII nachten; ende waert soo dit, hij waere ghegaen buuten sijnen paele waert bij daeghe, waert bij nachte, daermene niet mochte ghesien, dat waere op sijne provende van XL daeghen ende te legghen inde vanghenesse ten zegghen vanden voochden vanden huus.
Ne gheen zieck ne moet antslaen an gheene spijse totter wijle dat hijse heeft betaelt up sijne provende van achte daeghen ende hij ne moet handslaen dan sins ghezellen spijse up het ne waere dat hijs hem bade, upde zelve boete.
Negheen zieck en moet zitten noch ligghen upde masiere buuter poorte, up sijne provende van VIII daghen, noch hij ne moet in no huus ter zuudt duere vander kercke, up de selve boete.
Ne gheen zieck en moet gaen in sijns ghesellen camere alser ganse lieden binnen sijn, het ne waere dattene sijn gheselle riepe, up sijne provende van VIII daeghen.
Ne gheen en moet gaen zitten up twater noch om visschen, no om ander dinck, up provende van VIII daeghen.
Ne gheen sieck en moet hebben sijn, no sijne kijnderen met hem, no om heiten, no om drincken of het ne waere opden zondach of up mesdach, up sijne provende van XIIII nachten; ende danne moeten zij gaen ende commen bij schonen daeghe, upde zelve boete ende niet binnen den hove vernachten.
Ne gheen zieck ne moet nemen herberghen of het ne waere bijden oorlove vanden meester, up sijne provende van XIIII nachten.
Ne gheen zieck en moet huwen, noch gheschelschip hebben met wijve, noch wijf met manne naer der tijt dat sij commen sijn in thuus, upde provende van eenen jaere. Ende sijn sij daerof ghehouden, zij moeten gaen wonen uuten hove dat jaer sonder henech wederzegghen. Ende tenden jaere moghen sij wedercommen int huus ende heffen de provende ghelijck sij deden te vooren, indien dat sij hem hebben ghehouden ombesmet al tjaer man van eenen wijfve ende wijf van manne. Ende waert soo dat sij sij bevonden waere besmet binden jaere, zoo ne mochten sij nemerme provende ontfanghen no wonen in thuus vander Ziecker Lieden bij gheenen engiene.
Ne gheen zieck ne moet gaen noch staen buuten sijnen huus achter dien dat clocxken vanden avende es gheluudt, dat men luudt int brauhuus of het ne waere up tvoorhof vanden ghemeenen huus, up sijne provende van acht daeghen.
Ne gheen zieck ne moet dobbelen noch spelen negherhande spel, datmen speelt met teerninghen, up sijne provende van XIIII nachten.
Ne gheen zieck ne moet zueren dorpelicken lieden, up sijne provende van biere van eenen daeghe; ende waert so dat hiere of waere in ghehouden drie warven, up sijne provende van acht daeghen van alle goeden.
Ne gheen zieck no gans ne maecke twist deene jeghens den anderen; waert so dat sij vochten ende daer wonde waere ende daer bloet uute quaeme, die ghone, die souden sijn vonden in tonrechte, soude verliesen sijn provende van eenen halven jaere. Ende waert soo dat sij sloughen ofte staecken met handen ofte met voeten, dat waere upde provende van eender maent, indien datter gheene wonde en waere no gheen bloet uute quaeme. Ende waert soo dat sij dorpelicke scholden, dat waere up de provende van VIII daeghen.
Ne gheen zieck no gans en moet vercoopen sine berninghe noch gheven, of het ne waere bijden oorlove vanden meester, up sijne provende van XIIII nachten.
Ne gheen zieck noch gans en moet bernen stroo, noch bert, noch houdt, ander dan hem es ghegheven van provenden, up sijne provende van VIII daeghen.
Ne gheen zieck man ne moet gaen inder vrauwen huus noch om eten, noch om drincken, noch omme gheenderhande dinck, up sijne provende van XIIII nachten, noch wijf inder mannen huus upde zelve boete, het ne waere bijden oorlove vanden meestere.
Negheen zieck ne moet staen ter poorte, noch buuten der poorte, of het ne waere dat sij gebrochten haeren vriendt tot buuter poorte ende danne keren weder binnen haeren paelen, up haere provende van VIII daeghen; ende zitse der ondere of staen, dat es up de selve boete.
So wat dat den meester, het sij ziecken of gansen, dat sij dat doen moeten, up haere provende van VIII daeghen; ende soo wat dat hij hem verbiet, dat sij laeten moeten up de selve boete; ende al dese kueren gaen alsoo wel up de wijven als up de mannen.
Ne gheen zieck wijf ne moet draeghen zijden caproenen, maer zij moetse draeghen van wullen laeckene, niet huterlick ghemaeckt, noch uuterlick ghevoert, no gheene cleederen met beckende mauwen, maer simpelick ghemaeckt naer den state vanden huus. Ende waert soo datter ijement hier jeghens dede, dat waere ten zegghen vanden voogden vanden huus als van overoricheden.
Ende alle dese voorgaende keuren ende statuuten sijn ghemaect ende gheordineert bij goeder voorsienicheden van ouden tijden int jaer Ons Heeren alsmen screef M CCC ende I.
Item negheen gans provendier moet commen sonder abijt, datmen heedt scapularis, binnen den cruuce, up sijne provende gheheel van XIIII nachten, mits dat quame ter kennesse vanden voogden of vanden meester vanden huus ende tvoorseide scapularis moet wesen corter up de sijde van vooren of bachten eene half elle.
Ne gheen zieck no gans ne moet maken testament noch tderde van sijnen goede wech gheven en sij dat hij dat verclaerse den meester bin zijnen levene ende in goeder verstannesse al sonder fraulde noch malengien.
Int jaer Ons Heeren alsmen screef M CCC LXX, smaendaechs Ste Maertens avende inden wijntere, zoo waeren verclaerst, gheordineert ende ghetermineert bij voog, scepenen ende raeden vander stede van Ypre inden camer van scepenen, de statuuten ende pointen naervolghende thoudene int huus vanden Hooghen Ziecken.
Int eerste dat van nu voortan niement, man noch wijf, ghehuwet sijnde, ne zal moghen hebben noch ghecrijghen de provenen vanden voorseiden huus bij coope, noch bij ghifte bij gheenen engiene.
Item wie de provende ghecrijghen zal, in wat manleren het sij, ne zal niet moghen huwen ende sijne provende behouden; nemaer wanneer dat hij huwen wille, zal hij verliesen sijne provende ende thuus voortan vanden tijt, dat hij ghehuwet werdt daerof sijn onghelast.
Item dat alle provendiers, diemen voortan ontfanghen zal int voorseide huus, zullen wesen ontfanghen in ghelicker vriiheijt, zoodat den eenen niet vrijer van condicien wesen en zal dan den anderen. Ende datse ontfanghen zullen wesen up de statuuten, vrijheden, costumen ende usaigen vanden huus alsoo wel van haerlieder goede, blivende ten huuse ter doot, als van allen anderen zaecken ghecostumeert in tvoorseide huus ende in gheen ander manieren ne salmen nement moeten ontfanghen in tvoorseide huus bij coope, bij ghifte, noch bij gheene ander engienen.
Dit sijn de statuuten vanden Ackersiecken.
Alvooren ne moet gheen acker siecke binnen der stede commen zonder oorlof vanden graeve van rabauden, up de boete van XX s. p. ende haerlieder upperste cleedt.
Item negheen ziecke ne moet anderen houdt corbegieren van zeer aelmoessen, upde boete van V s. p. alsoo dicken als hij der in bevonden waere.
Item negheen ziecke ne moet hoerdom doen, noch laeten doen bin sijnen poerprise up de boete van III l. p. ende up een half jaer zijne portie.
Item negheen ziecke ne moet houden coen, noch zwijnen, no scaepen, noch hoenderen zonder te siere oorboire; ende dat hemlieden ijet overschote ende sij dat vercochten ofte deden vercoopen, os dicke als de grave bevonde, dat waere up de boete van XX s. p. ende tgoet verbuert.
Item negheen ziecke ne moet draeghen noch huerlieder boden zelverine riemen, noch zelveren cnopsel, noch witte schoen up de boete van XX s. p.
Item negheen bode vanden ziecken en moet gaen, noch zitten ter bede, achter de clocke datmen weder gaet te wercke, upde boete van V s. p.
Item negheen ziecke ne moet inde stede commen ende ne waere dat sij duer de stede leden zonder letten; ende waert dat sijlieden wilden eten ofte drincken zoo moetse doen coopen ende gaen eten ende drincken up een kerchof up de boete .......
Item negheen ziecke ne moet clippe verhueren no mee dan twee brooden thebben, dats te wetene eene ter poorte ende een te lande, upde boete van XX s. p.
Item dat negheen ziecke poorter ne mach werden achter dat hij uutghegheven es bij ne gheene cause, die herte ghe-peinsen mach, wand dese ordonnancie was gheordineert bij voogdt ende scepenen.
Textverzeichnis
