Aalst/Alost, U.L.F./O.L.V./Nôtre-Dame, 1266..
Regele ofte institutie van den Prieuse ende Susteren van den hospitale binnen Aelst.
Nicholaus Dei gratia Cameracensis episcopus universis Christi fidelibus presentem paginam inspecturis, tam posteris quam modernis in perpetuum. Quoniam via vite est custodientibus disciplinam ad laudem et honorem Dei omnipotentis, et ut viam vite fideles inveniant in hospitali beate Marie virginis, quod in Alost illustris viri comitis Flandrie et Hannonie munificentia et devotione fundatum et de fidelium eleemosinis est edificatum, deo famulantes, ipsum hospitale ac vitam et mores in illo christiano et Christi pauperibus, sub disciplina regulari servientium consulta virorum ecclesiasticorum, et religionis expectorum prudentia, sic ordinando disponimus, ut sorores ac fratres ibidem degentes in habitu et gestu, in modestia victus et vestium se a seculo, et secularium conversatione sequestrent.
Statuimus itaque ne domus imposterum per inutilium personarum receptionem gravetur, ut tantum quinque sororibus de cetero sit contenta, que infirmis pauperibus serviant, ac bonus habeant hospitalitatis, et ad hoc recipiantur ibidem. Ita quod nec ultra, hunc numerum aliquam possint induere, vel recipere in sororem, nec ad recipiendum postea se aliquatenus obligare, donec de predicto numero aliqua sit defuncta. Duos fratres conversos habeant et non plures, precipimus autem sororibus ac fratribus et aliis quibuscumque personis, ne ultra hunc numerum a nobis statutum aliquem faciant ac acceptare presumant, quod si factum fuerit, omnino in irritum revocamus:
Concedimus insuper quod de predicto numero sororum una que videbitur magis ydonea de consensu omnium vel majoris et sanioris partis presente eo, et consentiente cui ex parte nostra pro tempore domus commissa fuit et confessore domus, in magistram eligatur, sine cuius scitu vel consensu nemo sororum aut fratrum vel aliquis aliorum in predicta domo comorantium quidquam proprio arbitrio et voluntate faciat sed omnia nutu, et consilio ejus, que ad tale officium electa est cum omni obedientia et humilitate sine murmuratione et reclamatione pagantur. Caveat tamen ne aliquid magni sine communi consilio facere presumat. Utpote, de bonis domus vendere, emere, alienare, seu quempiam in sororem vel fratrem recipere, quod si fecerit in irritum revocamus. Si vero mortua fuerit vel amota, alia secundum quod predictum est eligatur. Si autem, quod absit adeo negligens, et remissa repta fuit quod dilapitationem bonorum domus, et dissolutionem observandorum inducat, volumus quod ab illo, qui gerit vices nostras, et confessore domus, absolvatur, et alia, ut predictum est eligatur, et instituatur.
Vestimentis in precio colore et forma, humilitatem et religionem preferentibus, induantur. Sorores tres tunicas habere possint similiter et unum pallium, et unam pennam agininam nisi nitus consutam, et unum pelliceum. Insuper tribus peplis cum totidem pannis, et velo nigro sint contente. Cetera autem omnia volumus esse alba, duo scapularia grisea habeant ad longitudinem tunicarum, caligas et soccos cum sotularibus bovinis portabunt, in dormitorio coopertoria habeant agnina vel alia secundum quod eis fuerint in eleemosinam collata, non tamen preciosa. Lineis utantur ad carnem super culcitras linteaminibus et in camisijs dormiant. A festo beati Martini usque ad natale Domini, et per totam quadragesimam subter linea sibi aptent vestimenta, et in tunicis scincte, et absque culcitris cervicalibus non capitibus suis subponendis quiescant, quod similiter a fratribus est faciendum. Fratres vero duas tunicas griseas, competenter longas et scapulare unum latum ejusdem coloris ot longitudinis, sine quo septa domus non exeant, et unum pelliceum habeant femoralibus et camisijs uti possunt et in eisdem dormiant super culcitris et linteaminibus sotulares bovinos ligatos cum calligis griseis vel albis non alterius coloris portent. Supertunicalia aut ocreas non habebunt, sacerdote excepto, si cum eis intraverit cum quo propter honestatem ordinis, aliter duximus esse ordinandum.
Cum sorores ad matutinas surrexerint facto signo oratorium suum intrent et inclinando dicant, pater noster et credo in Deum, quod etiam faciendum est ante primam et completorium. In matutinis dicto pater noster, et credo erigant se dicendo, Domine labia mea etc. Deus in adjutorium etc. Gloria patri etc. Pro matutinis in ferialibus diebus, dicant triganta pater noster, et in fine omnium dicant, kyrie eleison, Christe eleison, kyrie eleison, pater noster. Quo dicto addant, per Dominum nostrum etc. deinde benedicamus etc. pro vesperis vero quatuordecim pater noster. Pro alijs autem horis, septem pater noster dicant. In festo autem novem lectionum quadraginta pater noster dicant pro matutinis. Pro vesperis viginti pater noster, et hoc sub silentio in ecclesia et ubicumque fuerint. Pro benedictione roenso, tria pater noster, et gloria patri. Post mensam quinque pater noster et gloria patris vel miserere mei Deus, qui sciunt. Sorores vero que sciunt psalterium dicant simul matutinas secundum nocturnos et laudes feriales. Similiter et alias horas diei secundum proprios psalmos si volunt et possunt. Sin autem faciant secundum modum supradictum. Missam simul humiliter et devote audiant qua finita, nulla in ecclesia sola remaneat. Temporibus vero vacationis et debitis, sollicite instent devotis meditationibus sive orationibus, pro ut sciunt et possunt. Pro sorore defuncta quelibet que scit, dicat tria psalteria, vel pro quolibet psalteri, quinquagenta pater noster, vel centum quinquagenta misorere (mei Deus), et hoc faciendum est similiter pro fratribus domus et pro nobis et successoribus nostris in morte.
A festo beati Martini usque ad adventum Domini, sorores et fratres jejunent lacticinijs tamen utantur, in adventu Domini et omnibus sextis ferijs jejunium servent quadragesimale: extra domum tamen de licentia lacticinijs uti poterunt, ne homines graventur. Jejunia vero vigiliarum et quatuor temporum juxta institutionem ecclesie observent. Item nullum diem in pane et aqua jejunent, nisi in die parasceves, et vigilijs assumptionis beate virginis, nisi forte in capitulo pro aliquo excessu esset eis injunctum. Diebus Dominicis et ferijs tertijs et quintis ferijs, et precipius festivitatibus carnes comedere poterunt: ferijs secundis extra continuum jejunium et diebus alijs quibus consueverunt vesci carnibus seculares, conditis sagimine pulmentarijs, poterunt recreari, et carnes comedere, causa munitionis vel infirmitatis. Quociescumque aliqua vel aliquis sine licentia, et rationabili causa hoc jejunium fregerit, unum diem in pane et aqua jejunabit.
In refectorio ad prandium et ad cenam et in dormitorio post signum, completorij usque ad primam silentium teneant, nisi infirmorum ac hospitum occasione, seu alia rationabili necessitate cogantur ab aliquo silentium de licentia interrumpi. Si tamen in prandio aut cena a quovis aliquid eorum quorum indiget usus exigendum est, quod per nutus aut signa intelligi ab alijs non possit, surgat que opus habuit, et stando, quod necesse fuit, breviter eloquatur. Que ex proposito silentium fregerit disciplinam in capitulo coram omnibus accipiat, et centum pater noster dicat. Si sepius fecerit gravius punietur. Extra domum ubicumque sunt, silentium non servabunt. Ablutis manibus et pulsata nola refectorij dicant inclinato capito, stando, tria pater noster pro benedictione, quibus finitis sedeant juxta ordinem conversionis sue cum silentio panem suum manducantes. Cum autem omnes comedere cessaverint, magistra, vel alia, cui officium suum commiserit pulset nolam et surgentes gratias dicant quinque pater noster, vel miserere mei Deus, que sciunt, pro gratijs priusquam a refectorio egrediantur.
Quecumque extra horam biberi voluerit, licentiam petat, et secum sorore assumpta, bibat sedendo, et cum ambabus manibus, et in refectorio. Extra refectorium nisi causa infirmitatis non comedant vel bibant. Nulla sororum aut fratrum extra domum suam intra oppidum de Alost a quocumque invitata manducet vel bibat, aut per vicos et plateas, seu domos, absque alterius honeste persone comitatu, et testimonio, et licentia incedere vel spaciari presumat. Ad mensam communem nihil singulare portetur.
Fratres dormitorium, refectorium et alia loca sororum non intrent, nec sorores viros sine licentia introducant, qui contra heo fecerit, disciplinam accipiat, et unum diem in pane et aqua jejunet. Si pluries, gravius puniendum decrevimus.
Capitulum teneatur semel in septimana feria quarta vel sexta ante prandium, ubi excessus et culpe sororum corrigantur. Cum vero capitulum sorores intraverint, sedeant a dextris, et a sinistris, juxta ordinem conversionis sue: Residentibus itaque eis dicat magistra, vel ille qui ibi est ex parte nostra. Benedicite et respondeant inclinato capito, Dominus: Tunc magistra recitet sedendo, breviter eleemosinas, si que sunt speciales, quibus recitatis dicat qui pre est: Dominus retribuat eis; et responso ab omnibus: amen; injungantur decem pater noster, vel plus aut minus pro benefactoribus, et statim inclinent omnes, quod semper faciendum est quando aliquis communis vestro, vel aliquid faciendum injunitur. Postea dicat qui pre est. Faciant venias que se reas existimant, que statim super genua humiliter prostrate, veniam petant, quod semper pro placatione offense fieri debet, et dum queritur: quid dicitis? Respondeant singule, culpam meam; deinde dicto a tenente capitulum, surgite: surgant omnes, et resident singule in locis suis, quibus residentibus accusent se singule per ordinem, et stantes in medio capituli secunda inclinalione breviter dicant culpas suas, et in fine dicat quelibet in hijs, et in multis alijs peccavi: et tunc injungatur ei, miserere mei Deus, vel pater noster, si levis culpa fuit, vel secundum quod illi que pre est videbitur expedire quo facto iterum inclinent et redeant ad loca sua. Cum autem aliquis aliam accusare voluit, surgens, dicat, plus est, et statim addat culpam de qua eam vult accusare: hoc fiat pacifice et caritative. Illa vero que accusatur si culpam agnoscit patienter sustineat si autem non agnoscit breviter et humiliter dicat quod non recolet nec accusanti aliquid respondeat, nec in illo eodem capitulo eam, de aliquo accuset. Nullam autem aliam ex sola suspicione acuset: Auditis culpis dicat que pre est adjutorium nostrum etc. et respondeant sorores: Qui fecit celum et terra etc. sic finitur capitulum. In capitulo nisi duabus de causis vero non loquatur culpam suam et aliarum humiliter dicendo, et ad interrogata respondendo. Culpe fratrum a magistra et confessore audiantur et secundum modum predictum corrigantur.
Statuimus ut si aliqua persona divina inspiratione tracta in sororem vel fratrem recipi petierit, si laudabile de conservatione sua testimonium habuerit, poterit de communi consensu vel sanioris partis, de consilio illius qui ex parte nostra ibi est, et confessoris domus recipi ad probationem, ut sorores et fratres infra tempus probationis quod per annum durabit in vestibus griseis quas ipsa procurabit, mores ac vires ejus experiantur, quod, si finito tempore probationis minus ydonea inventa fuit, nequaquam recipiatur. Si vero ydonea, poterit, si petierit recipi, si magistro domus, et alijs placuerit, secula et proprijs, ac proprie voluntati renuntiet, votum continentie. Sub stola in manu confessoris domus vel illius qui ex parte nostra ibi est, deponat jugum obedientie junctis manibus supra se tollat et professionem faciat, sub hac forma verborum. Ego N, facio professionem, et promitto obedientiam Deo et beate Marie Virgini etc. N. vite Domini episcopi Cameracensis, quod ero obediens magistre hospitalis de Alost, sibique succedentibus usque ad mortem. Secundum constitutiones a venerabili presbytero Cameracensi episcopo constitutas. Hec professio infra missam post offertorium ad gradum altaris fiat, et statim ibidem induatur. Cum autem induenda est aliqua, depositis secularibus vestibus usque ad tunicam, et ille qui eam religionis vestibus induet, dicat, exue te veterem hominem cum actibus suis, et indue novum hominem, qui secundum deum creatus est in justitia et sinceritate veritatis, et postea statim conferant sacerdoti velum nigrum et pallium album novum, quod benedicatur hoc modo, ostente nobis Domine misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis, Dominus vobiscum, et cum spiritu tuo. Domine Jesu Christo qui regimen mortalitatis nostre induere dignatus es, obsecramus immensam largitatis tue habundatiam, ut hoc genus vestimenti quod sancti patres nostri ad innoncentie et humilitatis judicium abrenuntiantes seculo ferre sanxerunt, ita benedicere digneris, ut hec ancilla tua que hoc usa fuit, te induere mereatur; qui vivis et regnas cum Deo patre in unitate spiritus sancti Deus, per omnia secula seculorum, amen. Benedictione finita, aspergantur aqua benedicta, et imponat ei velum nigrum in capite, et pallium in dorso, et dicat ut prius, exue te etc., ut super caveatur diligenter ne aliqua persona recipiatur ante vigesimum annum completum in sororem aut fratrem cujuscumque dignitatis vel conditionis extiterit.
Item nullus cum uxore sua recipiatur aliquo modo, nec prebenda aliquibus talibus conferatur. Si familiares esse possint; itaque post mortem bona sua domu remaneant nec tamen causa familaritatis infra cepta domus maneant ullo unquam tempore, nec tractationibus domus tales intersint. Inhibemus etiam ne aliqua persona recipiatur aut panis domus promittatur vel conferatur, licet omnes consentiant, nisi tali conditione in manifesto apposita, sub hac forma verborum dicat, que pre est: promittimus vobis panem dandum, et communitatem domus, si vobis societas nostra et servitium post annum vestre probationis placuerit. Et illa persona respondeat, sub hac conditione et forma verborum, recipio promissum vestrum si mihi similiter societas vestra placuerit remanebo; et tunc post annum si alteri parte displicuerit, revertatur cum omnibus bonis suis que secum attulerat, aliter nulla persona in sororem recipiatur aut fratrem et ut vitium symoniace pravitatis a vestra sancta societate omnino extirpetur, nulla persona a vobis pretextu alicujus peccunie, conventionis vel pactionis in sororem vel fratrem, que alias inutilis esse ad serviendum pauperibus recipiatur et si factum inventum fuerit, cum Symone mago, qui gratiam Dei emere voluit et Giesi qui venalem exhibuit, ejiciatur et omnibus et consentientibus penitentia mortalis peccati injungatur; et hoc precipimus inviolabiliter observari, et ut omne offendiculum inter vos amoveatur, caveant omnes diligenter, ne dicant alicui, ego reciperem te libenter, si alie vellent, vel alia impedit sed verba consimilia, que communem pacem perturbant, sed de communi respondeant et faciant et nihil singulare agant.
Infra tempus probationis instruatur novissa quod in tempore illo cum nulla persona extranea sine alicujus sorores testimonio debeat loqui, quod loquens nequaquam oculos habeat vagos nec lixos in facie alicujus, maxime quando cum viro loquitur, et numquam de die nudis pedibus incedat quod in confessione ex opposito sacerdotis non sedeat sed a latero aliquantulum ab eo divisa, vultu parumper dimisso, quod confitens ita alte loquatur ut a confessore audiatur. Ita expresse ut intelligatur ita succinte ut confessor non turbetur, et quod in fino confessionis dicat: in hijs peccavi et in multis alijs, et peto do hijs absolvi; et quod diligenter retineat penitentiam sibi injunctam et studiose caveat culpam iterare jam dictam. Insuper instituatur quam quieta debeat esse in dormitorio, quam honesta in refectorio quam strenua in officio, quam devota in ecclesiam quam matura horas dicendo, quam voluntaria ad obedientiam, quam afabilis ad sorores, quam benigna ad pauperes, quam circumspecta in sermone, quam diligens in operatione, quam aliena ab omni contentione, quam vacua a mala suspicione, quam diligens in vestium suarum et aliarum rerum ipsius hospitalis custodia et quam humiliter inclinare debeat cum aliquid ei datur vel auferatur bene aut male dicatur, dicendio: Benedictus Deus in donis suis.
Confiteantur omnes sorores et fratres confessori quem eis episcopus assignavit et nulli alij nisi habenti auctoritatem episcopi et hoc de licentia confessoris sui et magistre. Tantum decies in anno communicent, sed tamen non nisi de licentia, scientia, et consilio sui confessoris, videlicet in prima dominica adventus Domine in natali Domine in purificatione beate (Marie) virginis, in prima dominica quadragesime, in pascha, in ascensione Domini, in pentecosto, in assumptione beate virginis, in nativitate ejusdem et in die omnium sanctorum. De fratribus sufficit ut ter in anno communicent, in pascha, in pentecoste et in natali. Rasura fratrum in rotundum desuper aures erit duodecim vicibus in anno per singulos menses, et non amplius. Minuscio sororum et fratrum fiat sexies in anno ud duos menses, scilicet quicumque pluries sine licentia magistro et necessitate minutus fuerit, vel se radi ferecit, disciplinam coram omnibus accipiat et unum diem in pane et aqua jejunet. Cum magistre de alicujus sororis infirmitate vel debilitate innotuerit, debet illi injungere ut infirmariam intret, nisi secundum infirmitatem suam debeat quantum percommodius procurari ut citius relevata ad bonorum suorum laborum consuetudinem revertatur, et si pre nimia infirmitate hora suas dicere non possit ab ipsis sit penitus absoluta, desiderio tamen cordis oret ad dominum.
Nulla sororum aut fratrum, culpam alterius, vel secretum domus unde scandalum oriri possit, audeat extraneis revelare, quod si fecerit injungatur ei penitentia secundum quantitatem scandali suscitati, et ad minus injungantur ei tres dies in pane et aqua cum tribus disciplinis in capitulo coram sororibus accipiendis, eadem penitentia injungenda est illi qui infra villam de Alost comederit vel biberit: item que litteras vel manuscula sine licentia dederit vel acceperit, et maxime a viris. Item si quis in villa maledictionis adversus aliam litigiose coram secularibus, vel in capitulo perrumpit predictum penitentiam sustineat. Item si que cum aliquo viro in loco suspecto vel hora nimium locuta fuit, si super hoc semel, vel pluries reprehensa fuit, nec se correxerit agat penitentiam supradictam. Item si que mentiri vel jurare ex industria in consuetudinem habuerit gravius emendetur. Item si una aliam percussiendo maliciose graviter leserit, quadraginta diebus petineat, et sedendo in terra panem et aquam bis in septimana comedat et tres disciplinas coram omnibus accipiat. Item si que proprietaria inventa fuerit vel in peccatum carnis lapsa, et super hijs convicta fuerit, eliminata per annum et sex ebdommadas omni beneficio et consolatione domus privabitur, et per annum si in domo manserit ad mensam sororum non sedebit, et bis in septimana panem et aquam comedit in terra sedendo et disciplinabitur a magistra ter in septimana et in qualibet septimana psalterium leget vel centum et quinquaginta miserere (mei Deus) dicet, vel quingenta pater noster et inter alias sorores in capitulo et in refectorio semper ultimum locum tenebit. Si autem magistra in predictam culpam inciderit, statim ab officio deponatur et numquam de cetero in predictum officium restituetur, et pene scripte superuis subjacebit. Si que vero relicto habitu suo apostataverit si ipsam redire contingerit, predicte pene subjacebit, que tamen nullo modo nisi de nostra speciali licentia recipietur, similiter que furtum fecerit, et si que rebellis fuerit dedignans se correctioni subjacere nostro arbitrio reservamus puniendam. Porro quidquid de sororibus prenotavimus de culpis, et penitentijs, hoc sine diminutione firmiter precipimis in fratribus observari. Si autem aliquis vel aliqua maligno instinctu homicidium perpetraverit, vel incendium, vel furtum magnum, vel adulterium, vel peccatum contra naturam, vel hiijs similia et super hoc convicta vel convictus fuit, aut manifestum extiterit ejiciatur a domo in perpetuum non recipiendus. Similiter ejiciatur qui ita corrigibilis extiterit, qui nec culpas timet admittere, et penas recusat ferre, de quo preceptum esse antiquum ut etiam si ipse non abcesserit de vestra societate projiciatur. Similiter que proprietaria in morte inventa fuit, eiciatur extra atrium, et sepultura asinina sepeliatur, et omni beneficio spirituali carebit.
In hospitali sepedicto recipiantur pauperes tantum quorum actiones membrorum tali morbo impediuntur ne possint discurrere per vicos et victum sibi hostiatim mendicare, mulieres pregnantes, ut ubi pariant non recipiantur: post partum vero si non habent ubi caput reclinent recipiantur usque ad earum reconsiliationem si notum sit quod viros habeant legitimos. Extranee mulieres et infantes miserabiliter a matribus relicti non obligantur nisi in ullimo necessitatis articulo, quando omnia sunt communicanda ne mulieres tales, hac spe inducte, pluries expnant.
Quicumque ergo infirmus domum ingressus fuerit primum deo per confessionem factam sacerdoti, deinde proximo, si quem lesit pro posse suo satisfaciat et veniam petat, res suas, sub testimonio committat magistro, eandem integro si convaluerit recepturus, si autem in hospitali cum mori contigerit, exceptis debitis, et injuste acquisitis, omnia que secum attulit ad opus pauperum reserventur. Tribus diebus in septimana egri carnbus reficiantur. Si qui fuerint inter eos qui pro egritudinis magnitudine grossoribus uti non possint cibarijs, dentur eis quecumque desideraverint que non sunt eis contraria, secundum possibilitatem domus, dum modo inveniri possint. Si quis vero decumbentium particulari laborans infirmitate medicorum egens auxilio, nec habens quod medico tribuat a magistra hospitalis procuratione corporum dabitur peccunia laboris moderata. Qui vero causa infirmitatis domum ingressi sunt, recuperata sanitate, volumus ut recedant. Si vero infirmus proximus morti fuerit et si locus et tempus se obtulerit, alloquatur eum presbyter dulciter in ydiomate suo ita inquiens: Frater non me letaris quod in fide catholica morieris? Respondeat etiam Domine. Gaudes quod pauper morieris? Respondeat etiam. Fateris te non tam bene vixisse quam debuisses? # Fateor Domine. Penitet te? # Etiam. Credis in Deum patrem omnipotentem creatorem celi et terre? Credo. - Et in Jesum Christum filium ejus unicum Dominum nostrum? # Credo. Qui conceptus est de spiritu sancto natus ex Maria virgine? # Credo. Passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus et sepultus, descendit ad inferna? # Credo. Tertia die resurrexit a mortuis? # Credo. Ascendit ad celos, sedit ad dexteram Dei patris omnipotentis? # Credo. Inde venturus judicare vivos et mortuos? # Credo. Credis in spiritum sanctum? # Credo. Sanctam ecclesiam catholicam sanctorum communionem? # Credo. Remissionem peccatorum? # Credo. Carnis resurrectionem? # Credo. Et vitam eternam amen? # Credo. Insuper reducat ei ad memoriam ut dicat tribus vicibus: in manus tuas Domine commendo spiritum meum redemisti me Domine Deus veritatis: et hijs factis, et dictis, dicat ei ut securius in Domino moriatur, et tunc commendet cum Deo et omnibus sanctis eius.
Quando vero hora fuerit quod pauperibus et infirmis tam in prandia quam in cena, vite subsidia ministrentur, et hoc ante prandium sororum, audita campanula ab ancilla quotidie pulsanda, omnes sorores, omnia que tenent in manibus, et in omnem societatem quarumcumque personarum subito relinquentes, indutis succanijs suis statim adveniant, et hoc modo serviant pauperibus ordinate, videlicet quod due juniores vadant, una a dextris et alia a sinistris portantes pelum et aquam cum manutergio, et primo in manus pauperum aquam fundant et abluant si necesse fuerit. Alio due secundum ordinem conversionis sue mensalia potum et panes ponant. Magistra vero cibaria distribuat pro ut cuique opus fuit, alij plus et alij minus, non equaliter omnibus, et ab eorum presentia non recedant quousque refecti fuerint competenter Sed eis tamquam dominis serviant humiliter et devote, incidentes panem vel carnes coram eis cum opus fuerit et eos pascentes qui se pascere non possunt, et alia facientes que fuerint facienda. Cogitantes quod Deo, et non homini administrant, hec et hijs similia cogitantes, non erubescent. Sorores predicte servire pauperibus, nec se ab eorum obsequijs absentabunt, quia ad tale obsequium professe sunt. Postquam autem cessaverint manducare, dicatur eis. ut dicant pro benefactoribus, et pro eis laborantibus, pater noster, quod ante prandium similiter fieri debet, et post completorium, et tunc reliquias pauperum colligentes in cophino uni ancille tradantur adhostium domus extraneis pauperibus erogandas, et nihil quod comedi possit juxta pauperes relinquatur. Item ante horam completorij nola pulsetur, et sorores statim succanijs indute ad lectos preparandos festinent, quod similiter de mane post missam fieri debet, si necesse est, ad hospitale mundandum et lectos preparandos caveant sorores ne infirmos immerito perturbent quod si fecerint pro arbitrio magistro puniantur, si quis infirmorum fuit deprehensus cibum vel potum sibi servari vel alij tribuere, jejunio unius dii in pane et aqua punietur, quod si sepius deprehensus fuerit foras expelletur. Infirmi autem numquam sint sine vigili custodia nocte et die. Ad istas vigilias faciendas haberi potest aliqua persona honesta et religiosa, que jaceat inter infirmos et nulla alia persona cum infirmis jaceat que ambulare possit, et hostiatim mendicare.
In omnibus autem que ad rigorem religionis a severitate discipline spectantia preordinavimus occasione infirmitatis aut corporum imbecillitatis, aut honeris laboriosi, seu qualibet deliberatione rationabili de consilio magistre et confessoris domus, prout expedierit licebit dispensari auctoritate nostra, maxime in illis que circa infirmos procurandos negligentiam videbunt inducere, aut eorum commoditatem impedire, cum hospitale sepedictum ad hoc specialiter constructum fuisse dignoscitur, ut pauperes infirmi, quos mundus abicit ibidem tamquam membra Christi benignius foreantur, propterea volumus et declaramus quod constitutiones vestre vos ad culpam non obligent, nisi contemptus accedat, sed ad penam vel in hoc libello conscriptam, vel in capitulo injungendam. Statuimus insuper ut quotiescumque sorores vel fratres recipiendi sunt, constitutionum istarum series coram eis prelegatur, et ut plene singula capiant in lingua sui idiomatis exponantur ad plenum et hec se quantum in eis est observaturas promittant. Alioquin communitatem domus minime poterunt adipisci, et si aliter recepte fuerint, expellentur.
Temporalia quoque domus memorate, de consilio duorum virorum zelum Dei habentium, de consilio domus ad hec electorum poterunt pertractari. Ita tamen quod nihil agant nisi de consilio domus in bonis ad ipsam pertinentibus. Hij autem prout opus fuerit, vel post anni circulum removeantur, vel si utiles inventi fuerint sollicitudinem eandem gerere permittantur. Coram quibus semel aut bis magistra domus computet in anno, et sexies in anno coram sororibus et fratribus computabit. Si vero aliqua vel aliquis de bonis domus vel redditibus, aut in eleemosinam collatis aliquid receperit, ipso die vel hora, si possit fieri magistre integraliter presentabit, alioquiri quasi proprietarius condemnabitur et penam furti sustinebit. Similiter qui aliquid a quoquam acciperit vel aliqui cuiquam dederit sine licentia magistre, aut aliqua talia sine scitu et voluntate ipsius in occulto habuerit simili pene subjacebit, et hec firmiter precipimus observari.
Hec regula exponatur in theutonica sexies in anno ad minus videlicet in festo beati Andree, in purificatione beate Virginis, in Ramis palmarum, infra octavas pentecostes, ad vincula sancti Petri et in festo beati Remigij.
Harum autem constitutionum observantias in sepedicta domo inviolabiliter volentes, eas auctoritate pontificali roboramus, et sigilli nostri appensione presentis paginis continentiam munimus. Actum anno Domini Mo CCO LXo sexto.
Textverzeichnis
